Obrabianie i używanie kamienia

Obrabianie i używanie kamienia

Małe odłamki skał i otoczaki zbierane są z powierzchni ziemi, duże bloki są pozyskiwane w kamieniołomach, cięte na regularne części lub płyty albo też łupane na nieregularne kawałki; wykorzystuje się też głazy narzutowe. Niektóre bloki są polerowane, by podkreślić ich słoje i strukturę, inne pozostawia się chropowate, obrobione jedynie młotkiem lub nadaje się im jakąś teksturę, np. groszkową lub ślimakowatą. Większość starych domów kamiennych zbudowanych jest z kamienia łupanego, kładzionego w sposób dowolny w postaci suchej ściany (bez zaprawy) lub też układanych na zaprawie. Do pokrywania ścian z łupanego kamienia lub cegły używa się tzw. kamieni ciosowych (czworobocznych, wyrównanych). Kamień ciosowy układany jest w równych warstwach i łączony cienkimi fugami z zaprawy murarskiej. W miarę wzrostu kosztów wydobycia kamienia z coraz głębiej osadzonych złóż w kamieniołomach, popularnym materiałem zastępczym stał się stiuk – masa wykonana z zaprawy gipsowej, wapiennej lub gipsowo-wapiennej z dodatkiem piasku lub pyłu marmurowego (lub bez tych dodatków). Stiuk nakładany na cegłę i odpowiednio malowany udawał prawdziwy, lokalnie występujący kamień; był też nacinany liniami imitującymi fugi z zaprawy murarskiej. Stiuki wymagały częstego malowania, zostały więc zastąpione przez sztuczne, (odtworzone) kamienie wytwarzane z pyłu kamiennego i cementu, czasami z dodatkiem sproszkowanych składników koloryzujących, często z betonowym rdzeniem.

Wiele ścian kamiennych budowanych jest z nieobrobionych kawałków kamienia różnej wielkości, kładzionych (z dużą ilością zaprawy) w nierównych warstwach. Obrobiony młotkiem lub z ozdobioną ślimacznicami powierzchnią, kamień jest przycięty w prostokątne bloczki, tak by utworzyć powierzchnię o ciężkiej, solidnie wyglądającej strukturze. Łuk z kamienia ciosowego zbudowany jest z klinowatych bloków, z których każdy jest ukształtowany tak, by pasował do ściany.

Wybór kamienia

Tylko nieliczni będą mieli szczęście zbudować z kamienia nowy dom, ale wielu ludzi mieszka jeszcze w starych kamiennych domach. Obecnie materiał ten jest używany głównie do renowacji i napraw; należy starać się korzystać z odzyskanego kamienia i naśladować oryginalny styl. Wewnątrz domu warto użyć lokalnego kamienia – jest tańszy w transporcie i symbolizuje dany region. Kamień jest na ogół trwałym materiałem, ale na północnej półkuli marmur i alabaster mogą być stosowane tylko we wnętrzach.

Twardy i zwięzły, ale niezbyt sprężysty, kamień jest idealny do budowy raczej ścian niż płaszczyzn poziomych nad szerokimi przęsłami i otworami, gdyż może tam pękać. Starożytni budowniczowie rozwiązywali ten problem stosując łuki i kopuły, by rozłożyć ciężar.

Stare ściany kamienne są często pokryte zniszczonym, pokruszonym tynkiem; zamiast go naprawiać czy wymieniać, lepiej go usunąć, by odkryć strukturę i kolory kamienia pod spodem (pod warunkiem, że kamienie są równo położone i w dobrym stanie). Będzie on mógł ponownie „oddychać” i ułatwi regulowanie wilgotności w pomieszczeniach. Ponieważ kamień jest łatwo ciąć i kształtować, ma on wiele praktycznych i dekoracyjnych zastosowań, takich jak gzymsy, balustrady i okna dzielone kamiennymi słupkami; używany jest na obramowania drzwi i okien, na nadproża i schody, do brukowania ulic, na płytki dachowe i okładziny ścienne. Wreszcie, kamień znajduje swój ostateczny wyraz w rzeźbie – „świadomy kamień, który stał się pięknem” (Ralph Waldo Emerson).

Kryteria zdrowotne i ekologiczne domów z kamienia

Tradycyjne domy z kamienia stwarzają wrażenie trwałości i bezpieczeństwa. Kamień jest materiałem zdrowym i nie zanieczyszczającym środowiska, jeżeli jest kładziony na zwykłej zaprawie cementowej i na izolowanych fundamentach. Jednak na niektórych obszarach występowania granitu i łupka problemem może być radon zawarty w tych skałach. Robotnicy w kamieniołomach i kamieniarze mogą nabawić się krzemicy od wdychanego pyłu kamiennego.

Z punktu widzenia ekologii kamieniołomy zniekształcają krajobraz, a koszty energii związane z wydobywaniem, obrabianiem i transportem kamienia są wysokie.

Problemy. Poza wysokimi kosztami, kamień jest dość dobrym przewodnikiem ciepła, wskutek czego w klimacie zimnym, a nawet umiarkowanym, domy z kamienia wymagałyby większej izolacji. Kamień nie zawsze dobrze znosi warunki klimatyczne inne niż te, w których występował pierwotnie. Woda i mróz mogą spowodować erozję kamienia, jeżeli nie jest chroniony dachem, zwieńczeniami muru i okapami. Wapień łatwo uszkadzają też kwaśne deszcze. Ponadto należy zbadać radioaktywność materiału skalnego, gdyż niektóre skały, na przykład granit, mogą zawierać rudy uranu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *